Posts tonen met het label Ethiek. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Ethiek. Alle posts tonen

donderdag 4 maart 2010

Ethiek(18). Tolerantie

Nederland was een tolerant land in de 17de en de 18de eeuw, en dat klopt ook wel.
Dat betekende dus, dat het geloof voor de regenten in Nederland niet het belangrijkste was, maar geld verdienen. Ze dienden meer de Mammon dan God zou je kunnen zeggen.
Katholieke landen hadden koningen met biechtvaders. Die zorgden er wel voor dat de koning niet tolerant werd voor andersdenkenden. En ook bij Protestantse koningen hadden geestelijken veel invloed.
En ook dat was niet goed voor de tolerantie.

zaterdag 27 februari 2010

Ethiek(16). Tolerantie.

Als je de tolerantie van de ene godsdienst wilt vergelijken met die van een andere godsdienst, dan moet je landen vergelijken waar die godstdiensten overheersend zijn. Moslims en Joden in Nederland zijn geen graadmeter voor de tolerantie van Moslims en Joden in het algemeen. Je moet de tolerantie van Joden in Israël vergelijken met de tolerantie van Moslims in bijv. Iran en Christenen in Nederland.
Dan valt op dat Christenen sinds de Tweede Wereldoorlog de meest tolerantie godsdienstige groep zijn. Maar voor de Tweede Wereldoorlog en er in geldt dat niet.
Je mag je dus afvragen hoe lang Christenen tolerant blijven.

woensdag 6 januari 2010

Ethiek(15). Geld

Ethiek houdt te weinig rekening met de financieële kant van problemen. Je kunt een euro maar één keer uitgeven, ook in de zorg. Elke euro die je uitgeeft aan een patiënt die euthanasie wil maar het niet krijgt komt niet ten goede aan een patiënt die op een wachtlijst staat. Iedereen die tegen euthanasie is moet dat bedenken: hier wordt iemand in leven gehouden die dat niet wil, daar sterft iemand die dat niet wil omdat het geld dat nodig was om hem in leven te houden wordt uitgegeven aan iemand die liever wil sterven.
Vooral in Amerika mogen ze dat wel eens bedenken.
Want het is onmogelijk ieder alle medische zorg te geven die gewenst zou zijn. Dat is niet te betalen.

zondag 3 januari 2010

Ethiek(14). Recht op leven.

Het blijkt dat in ziekenhuizen per jaar zo'n 1500 patiënten overlijden door medische fouten.
Een deel daarvan wordt ongetwijfeld veroorzaakt doordat specialisten in opleiding en ook anderen veel te hard moeten werken. Daardoor worden fouten gemaakt. Dit kan voorkomen worden door meer geld ter beschikking te stellen. Ook hier kun je mensenlevens uitdrukken in geld: hoveel is een mensenleven waard?
Iets voor ethici om over na te denken.

vrijdag 1 januari 2010

Ethiek(13). Doodstraf

Het geldt als politiek incorrect om voor de doodstraf te zijn.
Daarvoor zijn twee argumenten:
   - Er worden nogal eens mensen ten onrechte veroordeeld. Als ze nog leven kun je om de één of andere manier compenseren, maar als ze door zijn niet meer. Dit kan een reden zijn om tegen de doodstraf te zijn.
   - Men kan ook principiëel tegen de doodstraf zijn. Naar mijn mening is dit hypocriet: in andere situaties wordt er niet zoveel waarde aan een mensenleven gehecht. We laten mensen rustig verhongeren, en dictatoren die op grote schaal tegenstanders ombrengen wordt niets in de weg gelegd.
Ethici zouden de waarde van een mensenleven eens moeten vaststellen.

donderdag 31 december 2009

Ethiek(12). Dood.

Tegenover de dood nemen we een weinig consistente houding aan. Aan de ene kant is het verboden zelfmoord te plegen of daarbij te helpen; in Nederland zijn er mogelijkheden voor euthanasie, maar er zijn maar weinig andere landen waar die keuze er ook is.
Maar als leven dan zo belangrijk is, dan is het heel hypocriet mensen in de derde wereld te laten verhongeren, en men doet ook weinig of niets tegen dictatoren die hun eigen mensen vermoorden.
Dan is olie ineens belangrijker dan mensenlevens.
Saddam Hoessein werd niet verdreven omdat hij de Koerden met gifgas te lijf was gegaan.
Toen was hij nog onze vriend.

woensdag 30 december 2009

Ethiek(11). Democratie

In kudde's van het dierenrijk is er gewoonlijk één dier de baas. Soms zijn de andere dieren even belangrijk, soms ook niet. Dan bestaat er een pikorde.
Bij mensen is dat net zo. Hoe groot het verschil in invloed/macht tussen de mensen is is afhankelijk van hun cultuur. Ethiek moet nadenken over de vraag hoe groot het verschil mag zijn.
In een democratie is het niet zo groot. Maar ook binnen een democratie zouden er regels moeten zijn, die niet democratisch gewijzigd kunnen worden, maar dat is weer ondemocratisch.
Daarmee is democratie een paradox. Een tweederde meerderheid kan de grondwet zo wijzigen, dat deze grondwet niet meer teruggedraaid kan worden. Dat zou dus verboden moeten zijn.
Zoals in Iran, waar de feitelijke macht op democratische wijze overgedragen is aan de hoogste geestelijke leiders, maar zonder hun goedkeuring kan dat niet teruggedraaid worden.

dinsdag 29 december 2009

Ethiek(10). Slavernij

In het verre verleden kwam men tot de gulden regel, het ethische principe:
"Wat gij niet wilt dat u geschiedt
 Doe dat ook een ander niet"
Alhoewel dit principe beperkt bruikbaar is, is het toch opvallend dat geen van de filosofen in het verre verleden, die deze regel belangrijk vonden, slavernij heeft afgekeurd.
Toch is slavernij verwerpelijk, als je deze regel toepast. Maar die conclusie werd niet getrokken.

maandag 28 december 2009

Ethiek(9). Huwelijken

Binnen groepen van mensen moeten er over allerlei zaken afspraken worden gemaakt.
Één van de zaken die geregeld moet worden is het huwelijk.
Wie mag er met wie trouwen, op welke leeftijd, en op welke voorwaarden. Ook hier speelt de spanning tussen groepsbelang en eigenbelang een grote rol. Men wil het liefst trouwen met iemand waarop men verliefd is, maar dat gebeurt niet altijd. De ouders hebben daar soms andere ideeën over, gebaseerd op de belangen van de (sub)groep.
Gezien het aantal echtscheidingen zou men kunnen denken dat de keuze van een huwelijkspartner gebaseerd op liefde toch niet zo goed is. Toch blijven ook ethici vasthouden aan de vrije keuze van de partners.

In veel groepen trouwt een meisje zodra ze ongesteld is geworden, en een jongen op ongeveer dezelfde leeftijd. In onze maatschappij vindt men dat onethisch. Jonge mensen moeten zich eerst kunnen ontwikkelen.
En eigenlijk vindt men dat jonge mensen op die leeftijd ook geen sexuele relaties moeten aangaan.

Jean Auel beschrijft in haar serie "De Aardkinderen" een cultuur waarbij meisjes die voor het eerst ongesteld zijn geworden in een plechtigheid ontmaagd worden door een (ervaren) man met wie ze later geen relatie mogen aan gaan. Jongens krijgen een vergelijkbare plechtigheid. Men krijgt de indruk dat ze dit als de ideale oplossing ziet.

zondag 27 december 2009

Ethiek(8). Communicatie

Ethiek bestudeert de verhouding tussen eigenbelang en groepsbelang. Bij mens en dier zijn er twee soorten groepen: het gezin en de kudde. Maar bij de mens zijn er grotere groepen. Dit hangt allemaal samen met communicatie. Om een groep te vormen is het nodig dat er gecommuniceerd kan worden, en daar zijn mensen beter toe in staat dan dieren. Want de mens heeft leren spreken. Dieren kunnen ook communiceren, maar vrij beperkt. Omdat de mens kan spreken kan hij grotere groepen vormen: stammen, clubs, beroepsgroepen, volkeren, landen, religies enz. Hij kan ook deel uit maken van verschillende groepen, iets wat een dier niet kan. Elk van deze groepen ontwikkelt regels voor de leden van die groep.
Dat is ethiek.

zaterdag 26 december 2009

Ethiek(7). Kudde

Tussen de belangen van het individu en dat van een groep ontstaat soms spanning, en ethiek zou daarin een rol kunnen spelen. Na het gezin als kleinste groep komt de kudde. Bij dieren, maar ook bij mensen.
Bij mensen heet het meestal anders, maar het is in feite hetzelfde.
Bij een kudde is communicatie mogelijk op het meest basale niveau. De kudde blijft bijelkaar, wanneer een andere verblijfplaats wordt gezocht, en sommige mensen/dieren hebben daarbij de leiding.
Binnen de kudde spelen ook relaties een rol. De leden zorgen voor nakomelingen van andere leden, als dat nodig is. Er is groeps-loyaliteit. Ook dit is iets wat binnen de ethiek valt, ook bij dieren.
Maar er over nadenken doen dieren niet, en mensen die op deze manier leven doen dat waarschijnlijk ook niet.

vrijdag 25 december 2009

Ethiek(6). Groep en individu.

Het handelen van een mens wordt bepaald door zijn/haar individuele belang en dat van de groep waar hij/zij bij behoort. Als het handelen van een mens bepaald wordt door puur eigenbelang geld het recht van de sterkste. Tussen het belang van een individu en dat van een groep kan dus een spanning ontstaan.
Je zou ethiek kunnen zien als het bestuderen van de relatie daartussen.
Sommige dieren leven ook in groepen, en kunnen dus ook onderhevig zijn aan tegenstellingen tussen groepsbelang en het belang van een individu.
De kleinste groep is het gezin: moeder met één of meer kinderen, en soms een vader.
Hierbij ziet men vaak dat het moederdier de jongen verdedigt met grote risico's voor zichzelf.
Het belang van de groep weegt dan dus zwaarder dan het belang van het individu.
Maar bij dieren gebeurt dat zonder dat ze er over nadenken, neem ik aan. Instinctief.
Bij mensen gebeurt dat ook vaak op die manier.

donderdag 24 december 2009

Ethiek(5) en democratie

Je vraagt je af of ethiek democratisch zou moeten zijn. In de practijk gebeurt het wel: de meerderheid bepaalt of iets wel of niet mag, en als het niet mag is het slecht, en als het wel mag goed.
Maar als ethiek democratisch wordt bepaald, dan is het niet wetenschappelijk, want in de wetenschap wordt niet gestemd over de juistheid van een stelling. Uiteindelijk ontstaat er wel een soort gemeenschappelijk idee, een paradigma, maar dat is niet essentiëel.
Stemmen we over goed en kwaad, of doen we het anders?

zaterdag 12 december 2009

Ethiek(3) Bewustzijn

Om ethisch te kunnen handelen moet een mens bewust zijn van zich zelf. En van de ander, de ander is "een mens als jij". Wil men andere mensen onethisch behandelen, dan worden ze als onmensen, een lager mensensoort beschreven, zoals de Joden in de Nazi-tijd.
Het blijkt dat dieren ook een zelfbewustzijn hebben. Men test dat door ze voor een spiegel te zetten, en vast te stellen of ze zien dat het dier in de spiegel zij zelf zijn.
Men brengt dan een witte vlek aan op de kop van het dier. Als het dier aan de vlek op de eigen kop voelt realiseert het zich dat hij/zijzelf dat dier is.
Volgens deze test hebben mensapen zelfbewustzijn, olifanten ook.

zaterdag 5 december 2009

Ethiek (2). Natuurwetten

Elke discussie over ethiek veronderstelt dat een mens keuzes kan maken, en dat niet alles van te voren vastligt. Maar onze natuurwetten geven geen ruimte voor keuzes. Omgeving en erfelijke aanleg bepalen samen wat een individu gaat doen. Hoe zo dan ethiek?

Ethiek(1): Gulden Regel

Ethiek of moraalwetenschap is een tak van de filosofie die zich bezig houdt met een kritische bezinning over het juiste handelen, aldus Wikipedia.
"Wat gij niet wilt dat u geschiedt
Doe dat ook een ander niet"
wordt wel als een soort uitgangspunt gekozen.
Dit wordt wel de Gulden Regel genoemd.
Maar dat kan niet, want er is verschil tussen de mensen. Je kunt niet zeggen dat een man zijn vrouw moet behandelen zoals hijzelf behandeld wil worden. Wel in bepaalde situaties, maar in andere niet. Hetzelfde geld voor de relatie ouders / kinderen.
Neem als voorbeeld een getrouwd man. Hij heeft een vrouw, een dochter en een schoonvader.
Op basis van de Gulden regel zou de schoonvader kunnen zeggen: "Jij mag niet met mijn dochter slapen, want ik mag het ook niet met de jouwe".
Het geldt ook voor mensen in hun beroep. Een agent kan overtreders niet behandelen zoals hij zelf behandeld wil worden.